Bệnh lao (Hay lao hoạt động) là một bệnh truyền nhiễm, do vi khuẩn lao (Mycobacteriumtubercurosis) gây nên, có thể gặp ở tất cả các bộ phận trên cơ thể. Trong đó, lao phổi là thể phổ biến nhất chiếm 80-85% và là nguồn lây chính cho người xung quanh. Ngoài ra, lao có thể gây bệnh tại nhiều bộ phận khác nhau trong cơ thể. Khi người bệnh mắc lao ngoài phổi, các dấu hiệu và triệu chứng sẽ khác nhau. Ví dụ, lao cột sống sẽ có triệu chứng đau lưng, lao ở thận bệnh nhân có thể tiểu ra máu. Khác với lao tiềm ẩn, người bệnh lúc này có những dấu hiệu của lao như ho, ho ra máu, sốt, sút cân, khó thở,.. Kết quả xét nghiệm tìm thấy trực khuẩn lao hoặc có bằng chứng mô bệnh học của bệnh lao.
Tình hình dịch tễ bệnh lao tại nước ta còn rất nặng nề, TCYTTG (năm 2025) ước tính Việt Nam có khoảng 184.000 bệnh nhân lao mới, 9.400 bệnh nhân lao kháng thuốc và hàng năm có khoảng 12.000 người tử vong do lao. Việt Nam xếp thứ 12/30 nước có gánh nặng bệnh lao cao nhất thế giới và đứng thứ 10/30 nước có gánh nặng bệnh lao kháng thuốc cao nhất thế giới.
Với kỳ vọng từ năm 2026, người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, đồng thời được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời. Đây là bước đi quan trọng nhằm phát hiện sớm bệnh tật, giảm gánh nặng chi phí y tế cho người dân. Để đạt được mục tiêu chấm dứt bệnh lao, cần có sự ủng hộ và cam kết mạnh mẽ của lãnh đạo các cấp, sự phối hợp của các ban, ngành, đoàn thể và toàn xã hội, nhằm bảo đảm nguồn tài chính bền vững và triển khai đồng bộ các can thiệp phòng, chống lao từ Trung ương đến địa phương.
Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống lao 24/3/2026, đây là hoạt động quan trọng hàng năm hướng đến cam kết chính trị các cấp và đồng thời tuyên truyền, nâng cao kiến thức của người dân, cộng đồng về bệnh lao trong công tác phòng, chống lao với chủ đề năm 2026 là “Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân” nhấn mạnh việc tích hợp tầm soát bệnh lao (chụp X-quang phổi, xét nghiệm) vào hoạt động khám sức khỏe hàng năm tại y tế cơ sở. Mục tiêu là phát hiện sớm, điều trị kịp thời, giảm nguồn lây trong cộng đồng và hướng tới chấm dứt bệnh.
Những dấu hiệu của bệnh lao phổi: Ho khạc kéo dài trên 2 tuần là triệu chứng hay gặp nhất của bệnh lao phổi, ngoài ra có thể kèm theo các triệu chứng khác: Ho ra máu, sốt nhẹ kéo dài, đổ mồ hôi ban đêm, đau tức ngực, gầy sút cân.
Để phòng chống bệnh lao có hiệu quả cần thực hiện các biện pháp sau:
- Ngay tháng đầu sau sinh, tất cả trẻ đều phải tiêm phòng vắc-xin BCG nhằm giúp ngăn ngừa mắc bệnh lao;
- Mọi người khi ho kéo dài hơn 02 tuần cần đi khám, xét nghiệm đờm, chụp X-quang phổi để phát hiện bệnh lao;
- Khi mắc bệnh lao phải điều trị càng sớm càng tốt, tránh lây lan cho những người trong gia đình và cộng đồng. Bên cạnh đó, bệnh nhân lao không được khạc nhổ bừa bãi, tốt nhất đeo khẩu trang liên tục trong 02 tháng đầu điều trị. Cần phơi chăn, chiếu, vật dụng của bệnh nhân lao ra nắng mỗi ngày; Giữ vệ sinh môi trường, nhà ở thông thoáng, rèn luyện nâng cao sức khoẻ, đảm bảo dinh dưỡng hợp lý.
- Các trường hợp tiếp xúc với bệnh nhân lao phải đi khám để bác sỹ chuyên khoa xem xét, nếu có nhiễm lao phải được điều trị lao tiềm ẩn để không trở thành bệnh nhân lao.
Phòng chống lao là trách nhiệm của các cấp, các ngành và bản thân mỗi người dân, tiến tới thanh toán bệnh lao./.
